Z tego artykułu dowiesz się:
- czym jest oś jelita-mózg i dlaczego jelita bywają określane jako „drugi mózg”,
- w jaki sposób przewlekły stres wpływa na układ pokarmowy,
- jaki związek mają mikrobiota jelitowa, emocje i zdrowie psychiczne,
- czym różnią się IBS, SIBO i IMO oraz jak mogą być powiązane z funkcjonowaniem układu nerwowego,
- kiedy psychoterapia może stanowić ważny element kompleksowego leczenia dolegliwości jelitowych.
Dlaczego stres wpływa na brzuch? Poznaj działanie osi jelita-mózg
Czy zdarzyło Ci się odczuwać ból brzucha przed ważnym egzaminem, rozmową kwalifikacyjną lub stresującym wydarzeniem? A może w okresach nasilonego napięcia częściej pojawiają się u Ciebie wzdęcia, biegunki, zaparcia albo uczucie dyskomfortu po jedzeniu?
Takie sytuacje nie są przypadkowe. Coraz więcej badań pokazuje, że oś jelita-mózg odpowiada za stałą, dwukierunkową komunikację pomiędzy układem pokarmowym a mózgiem. Oznacza to, że stan psychiczny może wpływać na pracę jelit, a sygnały płynące z przewodu pokarmowego oddziałują na nasze emocje, samopoczucie i sposób reagowania na stres.
Jeszcze kilkanaście lat temu problemy gastroenterologiczne i trudności psychiczne najczęściej rozpatrywano oddzielnie. Obecnie wiadomo, że organizm funkcjonuje jako całość, a zdrowie psychiczne i zdrowie jelit są ze sobą ściśle powiązane.
To właśnie dlatego coraz częściej mówi się o leczeniu interdyscyplinarnym, które – w zależności od potrzeb pacjenta – może obejmować współpracę gastroenterologa, dietetyka klinicznego oraz psychologa lub psychoterapeuty.
Czym jest oś jelita-mózg?
Oś jelita-mózg (gut-brain axis) to złożony system komunikacji pomiędzy mózgiem a przewodem pokarmowym. Obejmuje połączenia nerwowe, hormonalne, immunologiczne oraz mikrobiologiczne, dzięki którym oba układy nieustannie wymieniają informacje.
W praktyce oznacza to, że emocje mogą wpływać na pracę jelit, natomiast stan jelit może oddziaływać na nastrój, poziom energii czy zdolność koncentracji.
To właśnie z tego powodu przewlekły stres często nasila objawy ze strony układu pokarmowego, a długotrwałe problemy jelitowe mogą zwiększać ryzyko występowania lęku lub obniżonego nastroju.
Dlaczego jelita nazywa się „drugim mózgiem”?
Choć może brzmieć to zaskakująco, układ pokarmowy posiada własny układ nerwowy – jelitowy układ nerwowy (Enteric Nervous System, ENS).
Tworzy go około 100 milionów neuronów, czyli więcej niż znajduje się w rdzeniu kręgowym. Dzięki temu jelita potrafią samodzielnie regulować wiele procesów związanych z trawieniem, niezależnie od bezpośrednich poleceń wysyłanych przez mózg.
Nie oznacza to jednak, że działają całkowicie autonomicznie. Wręcz przeciwnie – oba układy pozostają w stałym kontakcie, tworząc właśnie oś jelita-mózg.
Jak przebiega komunikacja między jelitami a mózgiem?
Komunikacja odbywa się wieloma drogami jednocześnie.
Nerw błędny
Najważniejszym połączeniem jest nerw błędny, który przekazuje informacje pomiędzy mózgiem a narządami wewnętrznymi. Szacuje się, że większość sygnałów przesyłanych tym nerwem biegnie właśnie z jelit do mózgu.
Hormony
Drugim istotnym elementem są hormony, przede wszystkim:
- kortyzol,
- serotonina,
- adrenalina,
- noradrenalina.
Ich wydzielanie zmienia się pod wpływem stresu, wpływając zarówno na funkcjonowanie mózgu, jak i przewodu pokarmowego.
Układ odpornościowy
Coraz większą rolę przypisuje się również układowi immunologicznemu. Jelita stanowią jedno z najważniejszych miejsc aktywności komórek odpornościowych, dlatego przewlekły stan zapalny może oddziaływać także na funkcjonowanie układu nerwowego.
Mikrobiota jelitowa
Istotnym elementem osi jelita-mózg jest również mikrobiota jelitowa, czyli miliardy mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy.
Niektóre bakterie uczestniczą w produkcji metabolitów wpływających na funkcjonowanie mózgu, a także biorą udział w regulacji procesów zapalnych oraz komunikacji z układem nerwowym.
Jak stres wpływa na oś jelita-mózg?
Stres jest naturalnym mechanizmem adaptacyjnym organizmu. W krótkim czasie pomaga zmobilizować siły do działania i zwiększa szanse poradzenia sobie z trudną sytuacją.
Problem pojawia się wtedy, gdy napięcie utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące.
Przewlekły stres może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania osi jelita-mózg, wpływając jednocześnie na układ nerwowy, hormonalny oraz pokarmowy.
Co dzieje się w organizmie podczas przewlekłego stresu?
W odpowiedzi na stres aktywuje się tzw. oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA).
W efekcie organizm zwiększa produkcję kortyzolu i innych hormonów stresu, które przygotowują ciało do reakcji „walcz albo uciekaj”.
Jeżeli taki stan utrzymuje się długo, może wpływać również na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
Badania wskazują, że przewlekły stres może przyczyniać się do:
- zmian w składzie mikrobioty jelitowej,
- zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej,
- zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego,
- większej wrażliwości na ból trzewny,
- nasilenia objawów ze strony układu pokarmowego.
W konsekwencji mogą pojawiać się między innymi:
- bóle brzucha,
- wzdęcia,
- uczucie pełności,
- biegunki,
- zaparcia,
- naprzemienne występowanie biegunek i zaparć.
Czy stres powoduje „nieszczelne jelito”?
W internecie często można spotkać określenie „nieszczelne jelito” lub „przeciekające jelito”.
Warto jednak zachować ostrożność w interpretacji tych pojęć.
Obecne badania wskazują, że przewlekły stres może wpływać na funkcjonowanie bariery jelitowej i zwiększać jej przepuszczalność. Nie oznacza to jednak, że u każdej osoby żyjącej w przewlekłym napięciu rozwinie się tzw. zespół nieszczelnego jelita.
Na funkcjonowanie bariery jelitowej wpływa wiele czynników, między innymi:
- dieta,
- skład mikrobioty,
- choroby współistniejące,
- predyspozycje genetyczne,
- styl życia,
- przewlekły stres.
Dlatego zawsze warto unikać uproszczonych wyjaśnień i opierać się na aktualnej wiedzy naukowej.
Mikrobiota jelitowa a zdrowie psychiczne
Jednym z najintensywniej rozwijających się obszarów badań nad osią jelita-mózg jest mikrobiota jelitowa.
To złożony ekosystem bakterii, wirusów i innych mikroorganizmów naturalnie zasiedlających przewód pokarmowy.
Coraz więcej badań sugeruje, że skład mikrobioty może wpływać nie tylko na procesy trawienne, ale również na regulację emocji, reakcję organizmu na stres oraz funkcjonowanie układu odpornościowego.
Jednocześnie zależność ta działa w obu kierunkach.
Przewlekły stres może zmieniać skład mikrobioty, natomiast zaburzenia mikrobiologiczne mogą wpływać na komunikację zachodzącą w obrębie osi jelita-mózg, oddziałując na samopoczucie i funkcjonowanie psychiczne.
Błędne koło stresu i objawów jelitowych
U wielu osób rozwija się mechanizm, który specjaliści określają jako błędne koło osi jelita-mózg.
Najczęściej przebiega ono w następujący sposób:
- pojawia się przewlekły stres lub silne napięcie emocjonalne,
- nasilają się objawy ze strony układu pokarmowego,
- dolegliwości zwiększają niepokój i koncentrację na sygnałach płynących z organizmu,
- wzrasta poziom stresu,
- objawy jelitowe nasilają się jeszcze bardziej.
Przerwanie tego mechanizmu często wymaga kompleksowego podejścia. Oprócz diagnostyki gastroenterologicznej i odpowiednio dobranego leczenia pomocne może być także wsparcie psychologiczne lub psychoterapia, szczególnie wtedy, gdy stres wyraźnie nasila dolegliwości.
SIBO i IMO – dlaczego coraz częściej mówi się o ich związku z osią jelita-mózg?
W ostatnich latach coraz więcej osób zgłasza się do lekarzy z przewlekłymi dolegliwościami ze strony układu pokarmowego. Wzdęcia, bóle brzucha, uczucie pełności czy zaburzenia rytmu wypróżnień często skłaniają do poszukiwania przyczyny problemu. W takich sytuacjach coraz częściej pojawiają się pojęcia SIBO oraz IMO.
Choć zaburzenia te dotyczą przede wszystkim przewodu pokarmowego, badania wskazują, że ich przebieg może pozostawać w związku z funkcjonowaniem osi jelita-mózg. Nie oznacza to jednak, że stres jest ich jedyną przyczyną. Znacznie trafniej jest mówić o wzajemnym oddziaływaniu czynników biologicznych i psychologicznych.
Czym jest SIBO?
SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) oznacza przerost bakterii w jelicie cienkim. W prawidłowych warunkach liczba drobnoustrojów w tej części przewodu pokarmowego jest znacznie mniejsza niż w jelicie grubym. Jeżeli równowaga zostaje zaburzona, mogą pojawić się różnorodne objawy ze strony układu pokarmowego.
Najczęściej należą do nich:
- przewlekłe wzdęcia,
- bóle brzucha,
- uczucie pełności po posiłkach,
- nadmierna ilość gazów,
- biegunki,
- zaparcia lub naprzemienne występowanie biegunek i zaparć.
Objawy te nie są charakterystyczne wyłącznie dla SIBO, dlatego rozpoznanie powinno zawsze opierać się na konsultacji lekarskiej oraz odpowiedniej diagnostyce.
Czym jest IMO?
IMO (Intestinal Methanogen Overgrowth) oznacza nadmierny rozrost metanogenów, czyli mikroorganizmów produkujących metan w przewodzie pokarmowym.
W przeciwieństwie do SIBO problem nie dotyczy przede wszystkim bakterii, lecz archeonów. Produkowany przez nie metan może spowalniać pracę jelit, dlatego osoby z IMO częściej zmagają się z:
- przewlekłymi zaparciami,
- uczuciem ciężkości,
- nasilonymi wzdęciami,
- dyskomfortem po posiłkach.
Choć zarówno SIBO, jak i IMO mogą powodować podobne dolegliwości, mechanizm ich powstawania nie jest identyczny. Z tego względu sposób leczenia powinien być dostosowany do indywidualnej sytuacji pacjenta.
Czy stres może wpływać na SIBO i IMO?
Coraz więcej badań analizuje zależność pomiędzy przewlekłym stresem, funkcjonowaniem osi jelita-mózg oraz zaburzeniami mikrobioty.
Dotychczasowe wyniki sugerują, że długotrwały stres może wpływać między innymi na:
- motorykę przewodu pokarmowego,
- funkcjonowanie bariery jelitowej,
- odpowiedź immunologiczną organizmu,
- skład mikrobioty jelitowej.
Zmiany te mogą sprzyjać utrzymywaniu się objawów ze strony przewodu pokarmowego. Jednocześnie przewlekłe dolegliwości jelitowe same w sobie mogą zwiększać poziom napięcia emocjonalnego oraz pogarszać jakość życia.
Zależność ta ma więc charakter dwukierunkowy i dobrze wpisuje się w model funkcjonowania osi jelita-mózg.
Jak przewlekłe objawy jelitowe wpływają na zdrowie psychiczne?
Osoby doświadczające przewlekłych dolegliwości jelitowych często funkcjonują w ciągłym napięciu.
Nieprzewidywalne objawy mogą utrudniać codzienne aktywności, ograniczać życie towarzyskie oraz wpływać na poczucie bezpieczeństwa.
Badania wskazują, że u części osób z SIBO częściej obserwuje się:
- podwyższony poziom lęku,
- obniżony nastrój,
- większy stres związany ze stanem zdrowia,
- pogorszenie jakości życia.
Nie oznacza to jednak, że SIBO jest zaburzeniem psychicznym ani że problemy jelitowe wynikają wyłącznie z emocji. Współczesna medycyna coraz częściej podkreśla, że zarówno czynniki biologiczne, jak i psychologiczne mogą wpływać na przebieg choroby.
Czy SIBO może powodować mgłę mózgową?
Jednym z częściej zgłaszanych objawów przez osoby z przewlekłymi problemami jelitowymi jest tzw. mgła mózgowa.
Termin ten nie stanowi jednostki chorobowej, lecz opisuje trudności takie jak:
- problemy z koncentracją,
- spowolnienie myślenia,
- uczucie zmęczenia psychicznego,
- trudności z pamięcią,
- pogorszenie efektywności poznawczej.
Naukowcy analizują obecnie różne mechanizmy mogące wyjaśniać to zjawisko.
Jedna z hipotez zakłada, że zaburzenia mikrobioty mogą wpływać na metabolizm tryptofanu – aminokwasu wykorzystywanego między innymi do produkcji serotoniny.
Jednocześnie należy podkreślić, że obecny stan wiedzy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż SIBO jest bezpośrednią przyczyną mgły mózgowej. Objawy te mogą mieć wiele różnych źródeł i wymagają indywidualnej oceny.
IBS i IBD – czym różnią się te schorzenia?
Problemy ze strony układu pokarmowego mogą mieć bardzo różne podłoże. Dwie często spotykane diagnozy to zespół jelita drażliwego (IBS) oraz nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD).
Choć nazwy bywają mylone, mechanizmy ich powstawania są odmienne.
IBS – zaburzenie interakcji na osi jelita-mózg
Obecnie IBS (Irritable Bowel Syndrome) zalicza się do grupy zaburzeń interakcji jelito–mózg.
Oznacza to, że u wielu pacjentów nie stwierdza się zmian strukturalnych w obrębie jelit, jednak komunikacja pomiędzy układem nerwowym a przewodem pokarmowym przebiega nieprawidłowo.
Najczęstsze objawy IBS obejmują:
- przewlekły ból brzucha,
- wzdęcia,
- biegunki,
- zaparcia,
- uczucie niepełnego wypróżnienia.
Jednym z najlepiej poznanych mechanizmów jest nadwrażliwość trzewna.
W praktyce oznacza to, że sygnały płynące z przewodu pokarmowego są odbierane przez układ nerwowy znacznie intensywniej niż u osób zdrowych. Bodziec, który u jednej osoby pozostaje niemal niezauważalny, u osoby z IBS może powodować wyraźny ból lub dyskomfort.
Czy stres nasila objawy IBS?
Tak, wiele badań wskazuje, że przewlekły stres może nasilać objawy zespołu jelita drażliwego.
Nie oznacza to jednak, że stres jest jedyną przyczyną IBS.
Znacznie trafniej jest powiedzieć, że emocje, sposób regulacji układu nerwowego oraz funkcjonowanie osi jelita-mózg mogą wpływać na intensywność objawów i częstotliwość ich występowania.
Z tego względu u części pacjentów elementem kompleksowego leczenia staje się również psychoterapia.
IBD – przewlekłe choroby zapalne jelit
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku IBD (Inflammatory Bowel Disease), do których zalicza się między innymi chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Są to choroby o podłożu zapalnym, w których obecność zmian można potwierdzić za pomocą badań diagnostycznych.
Najczęstsze objawy obejmują:
- bóle brzucha,
- przewlekłe biegunki,
- obecność krwi w stolcu,
- utratę masy ciała,
- osłabienie i przewlekłe zmęczenie.
W przeciwieństwie do IBS stres nie jest przyczyną IBD.
Może jednak wpływać na przebieg choroby, zwiększać ryzyko zaostrzeń oraz utrudniać radzenie sobie z codziennymi konsekwencjami przewlekłego leczenia.
Życie z IBD a zdrowie psychiczne
Długotrwała choroba przewlekła często wiąże się z dużym obciążeniem emocjonalnym.
Niepewność dotycząca nawrotów, konieczność stosowania leczenia, ograniczenia dietetyczne czy wpływ choroby na życie zawodowe i rodzinne mogą zwiększać poziom stresu oraz sprzyjać pojawianiu się objawów lęku lub obniżonego nastroju.
W takich sytuacjach wsparcie psychologiczne nie zastępuje leczenia gastroenterologicznego, ale może pomóc lepiej radzić sobie z emocjonalnymi konsekwencjami choroby oraz poprawić jakość życia.
Jak wspierać oś jelita-mózg? Kompleksowe podejście do zdrowia jelit i psychiki
Coraz więcej badań pokazuje, że skuteczne wspieranie osi jelita-mózg wymaga spojrzenia na organizm w sposób całościowy. W przypadku przewlekłych dolegliwości ze strony układu pokarmowego najlepsze efekty często przynosi współpraca specjalistów z różnych dziedzin – gastroenterologa, dietetyka klinicznego oraz psychologa lub psychoterapeuty.
Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdego. Sposób postępowania powinien być dostosowany do przyczyny objawów, stanu zdrowia oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
1. Dieta wspierająca oś jelita-mózg
Sposób odżywiania wpływa nie tylko na funkcjonowanie układu pokarmowego, ale również na skład mikrobioty jelitowej oraz procesy zapalne zachodzące w organizmie.
Dlatego odpowiednio dobrana dieta może stanowić jeden z elementów wspierających prawidłowe funkcjonowanie osi jelita-mózg.
Dieta śródziemnomorska
Jednym z najlepiej przebadanych modeli żywienia jest dieta śródziemnomorska.
Charakteryzuje się wysokim spożyciem:
- warzyw,
- owoców,
- produktów pełnoziarnistych,
- roślin strączkowych,
- ryb,
- oliwy z oliwek,
- orzechów.
Badania sugerują, że taki sposób odżywiania sprzyja większej różnorodności mikrobioty jelitowej oraz może wspierać procesy przeciwzapalne.
Dieta low FODMAP
U części osób z IBS lub wybranymi zaburzeniami przewodu pokarmowego lekarz albo dietetyk może zalecić dietę low FODMAP.
Polega ona na czasowym ograniczeniu fermentujących węglowodanów, które mogą nasilać objawy takie jak:
- wzdęcia,
- bóle brzucha,
- nadmierna produkcja gazów,
- biegunki.
Warto jednak pamiętać, że dieta low FODMAP nie powinna być stosowana samodzielnie ani przez długi czas bez nadzoru specjalisty. Jej celem jest przede wszystkim zmniejszenie objawów i stopniowe rozszerzanie jadłospisu, a nie trwała eliminacja wielu produktów.
Sprawdź: konsultacja z psychologiem
2. Psychobiotyki i probiotyki – co mówią badania?
W ostatnich latach coraz większym zainteresowaniem cieszą się psychobiotyki, czyli szczepy bakterii, które mogą wpływać na komunikację zachodzącą w obrębie osi jelita-mózg.
Niektóre badania wskazują, że wybrane szczepy probiotyczne mogą wspierać regulację stresu oraz samopoczucie psychiczne.
Dotyczy to między innymi szczepów:
- Lactobacillus helveticus,
- Bifidobacterium longum.
Jednocześnie należy podkreślić, że skuteczność probiotyków zależy od konkretnego szczepu, dawki, czasu stosowania oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej.
Obecnie nie ma podstaw, aby traktować psychobiotyki jako samodzielną metodę leczenia zaburzeń psychicznych lub przewlekłego stresu. Mogą one stanowić jeden z elementów kompleksowego postępowania, jednak nie zastępują konsultacji lekarskiej ani psychoterapii.
3. Psychoterapia jako wsparcie osi jelita-mózg
Jednym z najlepiej udokumentowanych sposobów wspierania osób, u których stres nasila objawy jelitowe, jest psychoterapia.
Nie oznacza to, że problemy z przewodem pokarmowym mają wyłącznie podłoże psychiczne. Psychoterapia nie leczy SIBO, IBS czy IBD, ale może pomóc zmniejszyć wpływ przewlekłego stresu na funkcjonowanie organizmu oraz poprawić jakość życia.
W czym może pomóc psychoterapia?
W zależności od potrzeb pacjenta psychoterapia może wspierać między innymi:
- lepsze rozumienie zależności pomiędzy emocjami a reakcjami organizmu,
- ograniczenie przewlekłego napięcia,
- rozwijanie skuteczniejszych sposobów radzenia sobie ze stresem,
- pracę nad lękiem związanym ze zdrowiem i objawami somatycznymi,
- poprawę regulacji emocji.
Dzięki temu część osób doświadcza nie tylko poprawy samopoczucia psychicznego, ale również zmniejszenia nasilenia dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Jedną z metod, których skuteczność została najlepiej przebadana u osób z zespołem jelita drażliwego (IBS), jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT).
Badania wskazują, że może ona:
- zmniejszać nasilenie objawów,
- poprawiać jakość życia,
- ograniczać lęk związany z dolegliwościami,
- pomagać w regulacji przewlekłego stresu.
CBT koncentruje się na zależnościach pomiędzy myślami, emocjami i zachowaniami, które mogą wpływać na funkcjonowanie osi jelita-mózg.
Hipnoterapia ukierunkowana na jelita
Coraz więcej badań dotyczy również tzw. gut-directed hypnotherapy, czyli hipnoterapii ukierunkowanej na jelita.
Metoda ta wykorzystuje techniki relaksacyjne oraz pracę z wyobraźnią w celu zmniejszenia nadwrażliwości układu nerwowego.
Według aktualnych rekomendacji może być rozważana u wybranych pacjentów z IBS jako element kompleksowego leczenia prowadzonego przez odpowiednio przygotowanych specjalistów.
Kiedy warto rozważyć konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą?
Wsparcie psychologiczne może być pomocne, jeżeli:
- przewlekły stres wyraźnie nasila objawy jelitowe,
- dolegliwości wpływają na codzienne funkcjonowanie,
- pojawia się lęk przed jedzeniem lub opuszczaniem domu,
- trudności zdrowotne pogarszają jakość życia,
- występuje przewlekłe napięcie, obniżony nastrój lub objawy lękowe.
Warto podkreślić, że psychoterapia stanowi uzupełnienie leczenia medycznego, a nie jego zastępstwo. W przypadku utrzymujących się lub nasilających objawów ze strony przewodu pokarmowego konieczna jest diagnostyka prowadzona przez lekarza.
Podsumowanie – oś jelita-mózg pokazuje, że ciało i psychika są ze sobą powiązane
Współczesna medycyna coraz lepiej rozumie mechanizmy odpowiedzialne za funkcjonowanie osi jelita-mózg. Wiemy już, że mózg i jelita pozostają w stałej komunikacji, a przewlekły stres może wpływać na pracę układu pokarmowego. Jednocześnie przewlekłe dolegliwości jelitowe mogą oddziaływać na samopoczucie, poziom lęku oraz jakość życia.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie problemy jelitowe mają podłoże psychiczne. Zaburzenia takie jak IBS, SIBO, IMO czy IBD wymagają odpowiedniej diagnostyki i leczenia prowadzonego przez specjalistów.
Coraz więcej badań wskazuje natomiast, że kompleksowe podejście – uwzględniające leczenie medyczne, wsparcie dietetyczne oraz, w razie potrzeby, psychoterapię – może pomagać w skuteczniejszym radzeniu sobie z objawami i poprawie codziennego funkcjonowania.
Jeżeli zauważasz, że przewlekły stres wpływa na Twoje samopoczucie lub nasila dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą może być jednym z elementów wspierających proces zdrowienia.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy stres może powodować problemy jelitowe?
Tak. Przewlekły stres może wpływać na funkcjonowanie osi jelita-mózg, motorykę przewodu pokarmowego, mikrobiotę jelitową oraz odczuwanie bólu. Nie oznacza to jednak, że każda dolegliwość jelitowa ma podłoże psychiczne.
Czy psychoterapia pomaga przy IBS?
Badania wskazują, że u części osób z IBS psychoterapia – zwłaszcza terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – może zmniejszać nasilenie objawów oraz poprawiać jakość życia. Stanowi ona uzupełnienie, a nie zamiennik leczenia gastroenterologicznego.
Czy SIBO jest spowodowane stresem?
Nie. Obecny stan wiedzy nie pozwala uznać stresu za bezpośrednią przyczynę SIBO. Przewlekły stres może jednak wpływać na funkcjonowanie osi jelita-mózg i nasilać objawy związane z zaburzeniami przewodu pokarmowego.
Czy jelita naprawdę wpływają na psychikę?
Tak. Komunikacja zachodząca w obrębie osi jelita-mózg jest dwukierunkowa. Stan jelit może wpływać na samopoczucie i regulację emocji, podobnie jak stres oraz napięcie emocjonalne mogą oddziaływać na pracę przewodu pokarmowego.
Bibliografia
Bogielski, B., Michalczyk, K., Głodek, P., Tempka, B., Gębski, W., & Stygar, D. (2024).
Association between small intestine bacterial overgrowth and psychiatric disorders. Frontiers in endocrinology, 15, 1438066. https://doi.org/10.3389/fendo.2024.1438066
Efremov A. (2024). Psychosomatics: Communication of the Central Nervous System through
Connection to Tissues, Organs, and Cells. Clinical psychopharmacology and neuroscience : the official scientific journal of the Korean College of Neuropsychopharmacology, 22(4), 565–577.
Kirat. (2025). The Gut-Brain Axis in Psychosomatic Disorders: A Biological Exploration of Mind-Body Interactions. Innovative Research Thoughts, 11(3), 54–60.
Marano, G., Mazza, M., Lisci, F. M., Ciliberto, M., Traversi, G., Kotzalidis, G. D., De Berardis, D.,
Laterza, L., Sani, G., Gasbarrini, A., & Gaetani, E. (2023). The Microbiota-Gut-Brain Axis: Psychoneuroimmunological Insights. Nutrients, 15(6), 1496.
Mostafavi Abdolmaleky, H., Pirani, A., & Pettinato, G. (2025). Psychosomatic Disorders,
Epigenome, and Gut Microbiota. Cells, 14(24), 1959. https://doi.org/10.3390/cells14241959
Ribichini, E., Scalese, G., Mocci, C., & Severi, C. (2024). Gut–Brain Axis and Psychopathology:
Exploring the Impact of Diet with a Focus on the Low-FODMAP Approach. Nutrients, 16(20), 3515. https://doi.org/10.3390/nu16203515
Šuran, J., Pavlović, N., Božić, J., Kumrić, M., Vukojević, K., Filipović, N., & Radić, B. (2026). IBS and SIBO: Gut Microbiota, Pathophysiology, and Non-Pharmacological
Interventions. Antibiotics (Basel, Switzerland), 15(3), 251.
Takakura, W., & Pimentel, M. (2020). Small Intestinal Bacterial Overgrowth and Irritable
Bowel Syndrome – An Update. Frontiers in psychiatry, 11, 664.